RIO Białystok:
Odpowiadając na wniosek z dnia 6 września 2022 r., o zajęcie stanowiska w przedmiocie stosowania przepisów ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 893) w odniesieniu do jednostki samorządu terytorialnego występującej w roli wierzyciela oraz konieczności dochodzenia należności z tytułu rekompensaty określonej w art. 10 przywołanej ustawy, Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku przedstawia następujący pogląd w sprawie.
Jak wskazano we wniosku, ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego Ii Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (Dz. Urz. UEL 48 z 23.02.2011, str. 1). Pojęcie „transakcji handlowej”, kluczowe dla prawidłowego określenia zakresu stosowania wdrożonej regulacji, zostało zinterpretowane w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2022 r., C-327/20 (New Media Development 8 Hotel Services). Wyrok ten został wydany w trybie prejudycjalnym na podstawie wniosku o wykładnię skierowanego przez Sąd Okręgowy w Opolu prowadzącego sprawę z powództwa Skarbu Państwa — Starosty Nyskiego przeciwko spółce New Media Development 8 Hotel Services o zapłatę nieuiszczonej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste działki.
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że pojęcie „transakcji handlowej” w rozumieniu art. 2 pkt 1 dyrektywy 2011/7 w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych należy interpretować w ten sposób, że nie obejmuje ono pobierania przez organ publiczny opłaty należnej tytułem wynagrodzenia za użytkowanie wieczyste gruntu od przedsiębiorstwa, względem którego ów organ publiczny jest wierzycielem. Przyjmując to rozstrzygnięcie TS stwierdził w szczególności, że z łącznej lektury przepisów art. 2 pkt 2 i 3, art. 3 ust. 1iart. 4 ust. 1 dyrektywy 2011/7 wynika zatem, że jeżeli, jak w niniejszej sprawie, organ publiczny jest wierzycielem względem przedsiębiorstwa, sytuacja ta nie wchodzi w zakres pojęcia transakcji handlowej w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej dyrektywy (pkt 40), oraz że z art. 2 pkt 1 dyrektywy 2011/7 w związku z kontekstem, w jaki ten przepis się wpisuje, i celami realizowanymi przez tę dyrektywę wynika, że jeżeli organ publiczny w rozumieniu pkt 2 tego artykułu jest wierzycielem kwoty pieniężnej wobec przedsiębiorstwa, stosunki między tymi dwoma podmiotami nie wchodzą w zakres pojęcia transakcji handlowej w rozumieniu tego przepisu, a zatem są wyłączone z zakresu stosowania tej dyrektywy (pkt 44).
W doktrynie i orzecznictwie krajowym istnieje ugruntowany pogląd, według którego dokonana przez TSUE w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wykładnia prawa unijnego wiąże nie tylko w sprawie, w której sąd zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym, lecz także inne sądy oraz organy państw członkowskich orzekające w podobnych stanach faktycznych i prawnych (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2005 r., sygn. K 18/04, a także np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2018 r., II UK 341/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 października 2019 r., I SA/Bk 269/19).
Mając na uwadze powyższy pogląd, jak również znajdującą odzwierciedlenie m.in. w art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, odnoszącą się do sfery stosowania prawa, zasadę pierwszeństwa prawa unijnego (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2020 r., II GSK 711/18) należy uznać za prawidłowe stanowisko zaprezentowane przez Pana Starostę, według którego nie ma podstaw do dochodzenia przez jednostkę samorządu terytorialnego – będącą wierzycielem względem przedsiębiorcy – należności z tytułu rekompensaty, o której mowa w art. 10 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Niniejsze stanowisko w sprawie proszę potraktować jako niewiążącą opinię prawną, ponieważ regionalne izby obrachunkowe nie są podmiotami upoważnionymi do wydawania wiążącej wykładni przepisów prawa.
{RIO Białystok, 2022-09-23, sygn. RIO.II.025-31/22}