Pytanie:
Zwracam się z prośbą o wyjaśnienie dotyczące możliwości wydatkowania z otrzymanej dotacji oświatowej kosztów transportu uczniów do prowadzonej przez Stowarzyszenie Niepublicznej Szkoły Podstawowej.
Niepubliczną Szkołę Podstawową oraz Niepubliczne Przedszkole prowadzi Stowarzyszenie, które zajmuje się tylko i wyłącznie nieodpłatnym prowadzeniem w/w niepublicznych placówek. Stowarzyszenie posiada status Organizacji Pożytku Publicznego. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Podstawowym źródłem utrzymania niepublicznych placówek jest dotacja oświatowa, którą Stowarzyszenie otrzymuje za pośrednictwem Urzędu Miejskiego. Dotacja stanowi jedyne źródło utrzymania niepublicznych placówek. Stowarzyszenie prowadzi szkołę i przedszkole na wsi, gdzie w pobliżu nie ma żadnej z w/w placówek.
Dzieci musiałaby dojeżdżać do najbliższej szkoły ok. 15 km. Moje zapytanie więc dotyczy czy Stowarzyszenie może z otrzymanej dotacji oświatowej opłacić uczniom transport do szkoły i z powrotem?
Stanowisko RIO Bydgoszcz:
W odpowiedzi na Pani pytanie przesłane pocztą elektroniczną w dniu 11 lutego 2019 r., w sprawie udzielenia wyjaśnienia w zakresie stosowania przepisów o finansach publicznych dotyczących możliwości przeznaczenia dotacji dla szkoły niepublicznej na pokrywanie kosztów dojazdu uczniów do szkoły, Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 13 pkt 11 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 561) wyjaśnia, co następuje.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm.), dotacje dla niepublicznych jednostek oświatowych są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej i mogą być wykorzystane wyłącznie na m.in. pokrycie wydatków bieżących placówki wychowalna przedszkolnego lub szkoły.
W sprawie przeznaczenia dotacji na dowożenie uczniów w prywatnej placówce oświatowej wypowiadała się w 2012 r. Pani Minister Edukacji Narodowej w odpowiedzi na zapytanie poselskie. Stanowisko Ministerstwa dotyczy poprzedniego stanu prawnego, regulowanego przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jednakże w zakresie przeznaczenia dotacji obecnie obowiązująca ustawa o finansowaniu zadań oświatowych posługuje się taką samą nomenklaturą. W odpowiedzi Ministerstwa, której treść przekazuję w załączeniu, wskazano m.in.:
„należy zauważyć, że przepisy powszechnie obowiązujące nie określają zamkniętego katalogu zadań szkoły (płacówki) w zakresie kształcenia, wychowania czy opieki, określając jedynie podstawowe zadania, które szkoła (placówka) musi realizować – zadania szkoły publicznej określone zostały w art. 7 ust. 1 pkt 4, a przedszkola publicznego w art. 6 ust, 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Szkoły i placówki mogą też organizować różnego rodzaju zajęcia edukacyjne i opiekuńcze dodatkowe. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o systemie oświaty to statut szkoły i placówki powinien określać ich cele i zadania, a także ich organizację. Jeśli na przykład szkoła lub placówka zostanie tak zorganizowana, że przyjmie na siebie obowiązek zapewnienia dowożenia uczniów z określonych miejsc na zajęcia edukacyjne i zapewnienia im również w tym czasie opieki, to wydaje się możliwe finansowanie tego rodzaju wydatków w ramach zadań szkoły w zakresie kształcenia i opieki. Intencją ustawodawcy wprowadzającego ograniczenia w sposobie wykorzystania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych przez osoby fizyczne i osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego było przede wszystkim stworzenie mechanizmu pozwalającego na kontrolę sposobu wydatkowania środków przekazywanych w formie dotacji pod kątem celowości i przejrzystości. Dlatego też wydaje się, że przepisy te nie powinny być interpretowane w taki sposób, aby uniemożliwiały ww. szkołom i placówkom rozszerzanie swoich zadań .w zakresie kształcenia i opieki, a tym samym swojej oferty edukacyjnej, która mogłaby być sfinansowana z dotacji.”
Z odpowiedzi Ministerstwa wynika możliwość finansowania dojazdu uczniów pod warunkiem posiadania odpowiednich zapisó03w w statucie szkoły i powiązaniu takiego zadania szkoły z opieką nad uczniami. Należy jednak wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie przyjęło tej rozszerzającej interpretacji przepisów. Brak jest orzeczeń wprost odnoszących się do pokrywania kosztów dojazdu uczniów do szkoły, jednakże sądy kwestionowały, podtrzymując wcześniejsze stanowiska organów dotujących i odwoławczych, przeznaczenie dotacji np. na koszty wyjazdu na wycieczkę, czy na wyjazd wychowawczo-integracyjny dzieci-podopiecznych przedszkola. Przykładem takiego orzeczenia jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn.. I SA/Rz 133/18, w którym wskazano, że co prawda wydatki tego rodzaju pośrednio są związane z działalnością w zakresie kształcenia, wychowania i opieki nad małoletnimi, jednak brzmienie przepisu art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty nie pozwala na finansowanie w ramach dotacji wszystkich wydatków ponoszonych na realizację ww zadań m.in. przedszkola, a tylko tych z nich, które są przeznaczone na cele wymienione w art. 90 ust. 3d pkt 1 i 2 ustawy. Sąd oparł się w szczególności na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn.. II GSK 2775/15, który również stwierdził niemożliwość finansowania z dotacji wydatków pośrednio powiązanych z celami dotacji, określonymi ustawowo.
Z uwagi na wyżej wskazane rozbieżności w interpretacji zakresu dotacji należy bardzo ostrożnie podchodzić do możliwości finansowania zadań szkoły, które nie mają bezpośredniego związku z zadaniami kształcenia, wychowania i opieki. Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy w przypadku kontroli dotacji dla niepublicznych jednostek oświatowych, każdy przypadek będzie rozpatrywała indywidualnie, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny wraz z aktualnym orzecznictwem. Natomiast tego rodzaju dotacje podlegają kontroli wykonywanej zarówno przez organ dotujący, jak i organy Krajowej Administracji Skarbowej i stanowisko tych organów powinno być również brane pod uwagę przy wykorzystywania dotacji.
{Wiejskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe „Mała Ojczyzna”, 2019-02-11, -}
{Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy, 2019-03-12, sygn. RIO-NR.K-432-2/2019}