Stan faktyczny:
Wskutek pożaru, który miał miejsce 15 stycznia 2019 r. spłonął budynek mieszkalny, pozbawiając 6 osobową rodzinę
własnego mieszkania. W ramach działań kryzysowych przydzielono rodzinie tymczasowy lokal mieszkalny, z uwagi na
to, że w mieszkaniowym zasobie gminy nie ma lokalu, który spełniałby odpowiednie warunki do zasiedlenia dla tej
rodziny. Gmina wyraża wolę dalszej pomocy rodzinie pogorzelców poprzez adaptację lokalu wskazanego przez rodzinę
i jej najem na ich rzecz.
Pytanie:
Czy wobec powyższego Gmina na gruncie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie
gminy oraz Kodeksu Cywilnego mogłaby zawrzeć umowę najmu innego lokalu mieszkalnego (nie wchodzącego w
skład zasobu gminnego). Umowa najmu lokalu zawarta by zastała z inną osobą fizyczną, a następnie lokal został by
nieodpłatnie udostępniony poszkodowanej rodzinie.
Stanowisko własne:
Stanowisko RIO Bydgoszcz:
W odpowiedzi na Pańskie pytanie z dnia 19 marca 2019 r. dotyczące stosowania przepisów z zakresu ustaw: o finansach publicznych (Dz. U. z 2017, poz. 2077 z późn. zm.), o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994 z późn. zm.), o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm.), o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1401 z późn. zm.) oraz o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 z późn. zm.), w sprawie możliwości zawarcia przez Jednostkę umowy najmu lokalu mieszkalnego (nie wchodzącego w skład gminnego zasobu nieruchomości) z osobą fizyczną a następnie przekazania go nieodpłatnie innej osobie fizycznej – poszkodowanej w wyniku pożaru, uprzejmie informuję.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o samorządzie gminnym do zadań własnych gmin należy zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty obejmujące m.in. zapewnienie pomocy społecznej. Zadania z zakresu pomocy społecznej, rodzaje świadczeń z pomocy społecznej, zasady i tryb ich udzielania oraz organizację pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej.
Analizując przepisy art. 2 ust 1 i 2 ww. ustawy, należy zauważyć, iż ustawodawca jednoznacznie wskazał na pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi. Zgodnie z art. 110 ust 1 ww. ustawy zadania z zakresu pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne – ośrodki pomocy społecznej. Brzmienie powyższych regulacji prowadzi do wniosku, iż kompetencje w zakresie realizacji zadań gminy polegające na udzielaniu pomocy społecznej w wyniku zdarzenia losowego, zastrzeżone są dla ośrodka pomocy społecznej.
Możliwość wynajęcia mieszkania przez Gminę nienależącego do gminnego zasobu nieruchomości od właściciela (osoby fizycznej) a następnie wynajęcia go osobie poszkodowanej jest możliwe na gruncie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z ust 2 i 3 niniejszego art. gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach – zadania te wykonuje wykorzystując mieszkaniowy zasób gminny lub w inny sposób. Art. 20 ust. 2a ustawy jednoznacznie wskazuje iż w celu wykonywania zadań o których mowa w art. 4 gmina może także wynajmować lokale od innych właścicieli i podnajmować je osobom, których gospodarstwa domowe osiągają niski dochód.
Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, iż powyższy przepis odnosi się do lokali, które nie wchodzą w skład gminnego zasobu nieruchomości. Gmina może zatem wynajmować lokale od innych właścicieli i podnajmować je osobom, których gospodarstwa domowe osiągają niski dochód oraz pobierać z tego tytułu niższy czynsz, aniżeli sama opłaca właścicielowi lokalu. Nie dotyczy to sytuacji, kiedy właścicielem lokali jest np. gminna osoba prawna, bowiem wówczas lokale te należą do gminnego zasobu mieszkaniowego.
Stanowisko zaprezentowane w piśmie nie jest prawnie wiążącą wykładnią obowiązujących przepisów prawa, a stanowi jedynie pogląd tutejszej Izby w zakresie zagadnień objętych zapytaniem.
{Urząd Gminy Jabłonowo Pomorskie, 2019-03-19, sygn. -}
{Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy, 2019-04-11, sygn. RIO-KT.TS-073-4/2019}